Fosfor (P)
element 15 · Niet-metaal · 30.974 u
Elektronen per schil: 2, 8, 5
Fosfor is essentieel voor het leven — het vormt de ruggengraat van DNA en van de energiedrager ATP. Witte fosfor ontbrandt spontaan aan de lucht, terwijl de rode vorm stabiel genoeg is voor luciferdoosjes.
Het werd in 1669 ontdekt door grote hoeveelheden menselijke urine in te koken.
- Atoomnummer
- 15
- Atoommassa
- 30.974 u
- Elektronenconfiguratie
- [Ne] 3s² 3p³
- Groep · periode · blok
- 15 · 3 · p
- Oxidatietoestanden
- −3, +3, +5
- Elektronegativiteit
- 2.19 (Pauling)
- Smeltpunt
- 44.15 °C
- Kookpunt
- 281 °C
- Dichtheid
- 1.82 g/cm³
- Toestand bij 20 °C
- Vast
- Uiterlijk
- Wasachtig wit, rood of zwart vast materiaal
- Ontdekking
- Hennig Brand, 1669
Stikstofgroep
Gebruik
- Kunstmest
- Luciferkoppen en strijkvlakken
- Wasmiddelen en waterzuivering
- Legeringselement voor staal en brons
Atoomstructuur
Een neutraal fosfor-atoom heeft 15 protonen en 15 elektronen. De meest voorkomende isotoop heeft ongeveer 16 neutronen, wat het massagetal 31 oplevert. Verander je het aantal neutronen, dan krijg je een andere isotoop; verander je het aantal protonen, dan krijg je een ander element.
Die elektronen vullen de schillen van binnen naar buiten: 2, 8, 5. In orbitaalnotatie is dat [Ne] 3s² 3p³.
3D electron orbitals
See where Fosfor's electrons actually are — a cloud of 26,000 points sampled from the probability density |ψ|², not a cartoon of a lobe.
Positie in het periodiek systeem
Ontdekking en naam
Fosfor werd ontdekt door Hennig Brand in 1669. De naam komt Grieks phosphoros, "lichtdrager".
Ontdek meer
Atoommassa volgens IUPAC/CIAAW; fysische eigenschappen volgens PubChem (Amerikaanse National Library of Medicine). Waarden die nooit gemeten zijn, staan als "niet gemeten", niet als schatting.
Gerelateerde rekenmachines
Veelgestelde vragen
Wat is de atoommassa van fosfor?
Het standaard atoomgewicht van fosfor is 30.974 u, volgens de Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights van de IUPAC.
Hoeveel protonen, neutronen en elektronen heeft fosfor?
Fosfor heeft 15 protonen, want het atoomnummer is precies het aantal protonen en dat is wat een atoom tot fosfor maakt. Een neutraal atoom heeft evenveel elektronen, 15. Het aantal neutronen hangt af van de isotoop; de meest voorkomende heeft er ongeveer 16, want 31 − 15 = 16.
Wat is de elektronenconfiguratie van fosfor?
De elektronenconfiguratie van fosfor is [Ne] 3s² 3p³. De elektronen zijn verdeeld 2, 8, 5 over 3 schillen.
Is fosfor een metaal?
Nee. Fosfor wordt geclassificeerd als niet-metaal, aan de rechterkant van de tabel, waar elementen elektronen opnemen of delen in plaats van ze af te staan.
In welke groep en periode staat fosfor?
Fosfor staat in groep 15 (stikstofgroep), periode 3, in het p-blok. De groep is zijn kolom en de periode zijn rij.
Wat is de lading van fosfor?
Fosfor vormt gewoonlijk 3−-ionen. Over al zijn verbindingen heen vertoont het de oxidatietoestanden −3, +3, +5.
Wat is het smeltpunt van fosfor?
Fosfor smelt bij 44.15 °C en kookt bij 281 °C. Bij kamertemperatuur is het vast.
Waarvoor wordt fosfor gebruikt?
Kunstmest, Luciferkoppen en strijkvlakken, Wasmiddelen en waterzuivering, Legeringselement voor staal en brons. Fosfor is essentieel voor het leven — het vormt de ruggengraat van DNA en van de energiedrager ATP.
Wie ontdekte fosfor en waar komt de naam vandaan?
Fosfor werd ontdekt door Hennig Brand in 1669. De naam komt Grieks phosphoros, "lichtdrager".